Dobrodziejstwa zwykłego gnoju.


 

Dobrodziejstwa zwykłego gnoju.

 

Łajno_końskie_400

Nawożenie obornikiem – poznaj  najważniejsze zasady i terminy.

 

Obornik to nawóz naturalny powstający ze zmieszania ze ściółką stałych i płynnych odchodów (kału i moczu) zwierząt gospodarskich. W zależności od rodzaju hodowli może być to obornik bydlęcy, świński, koński, owczy czy drobiowy. Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje z zakresu nawożenia obornikiem.

Skład obornika

Skład chemiczny obornika jest uzależniony od gatunku zwierząt, ich wieku, sposobu użytkowania i karmienia, a także procesów zachodzących podczas jego przechowywania. Odchody bydła i trzody chlewnej zawierają więcej wody niż koni, owiec i drobiu, zaś odchody zwierząt młodych, ciężarnych oraz produkujących mleko czy wełnę są ubogie w składniki mineralne.

Słoma, której zazwyczaj używa się  jako ściółki, w swoim składzie zawiera takie pierwiastki, jak: azot, fosfor i potas. Najczęściej wykorzystywana jest słoma zbóż, głównie żyta.

Obornik w swoim składzie zawiera ok. 40% suchej masy organicznej oraz wszystkie mikro- oraz makroskładniki niezbędne do wzrostu i rozwoju roślin. W tabeli 1 zostały przedstawione zawartości podstawowych makroelementów wchodzących w skład obornika z uwzględnieniem różnych zwierząt gospodarskich.

Przykładowe zawartości azotu, potasu i fosforu w oborniku w kg/t świeżej masy [3,4]

Rodzaj obornika Azot (N) Potas (K2O) Fosfor (P2O5)
Bydlęcy 4–6 6–7 3–4
Trzody chlewnej 4,5–8 5–7 4–8
Owczy 6 3 2
Koński 6 10 3,5
Drobiowy (świeży) 10–15 6–7 6–9
Drobiowy (przefermentowany) 20–25 12–14 15–20

Obornik bydlęcy i koński zawiera duże ilości potasu, zaś trzody chlewnej – fosforu. Obornik drobiowy świeży i przefermentowany wykazuje dużą koncentrację makroelementów, dlatego też nie należy go stosować w okresie letnio-jesiennym w dawkach wyższych niż 7 t/ha.

Zawartość azotu w poszczególnych obornikach jest uzależniona od sposobu jego przechowywania. Obornik przechowywany luźno w pryzmach składowych może zawierać o 50% mniej azotu od wartości podanych w tabeli.

Jeden kilogram obornika zawiera również przeciętnie: 3,6 g wapnia, 1,1 g magnezu, 5,3 mg boru, 5 mg miedzi, 640 mg manganu, 0,43 mg molibdenu, 353 mg cynku i 0,33 mg kobaltu.

 

obornik_jak_stosowac2

 

Metody wytwarzania i przechowywania obornika

Obornik może powstawać w oborach i chlewniach, gdzie na odchody układa się warstwy ściółki. Są to tzw. obory i chlewnie głębokie.  Zwierzęta poruszające się po takich budynkach ubijają tę mieszaninę słomy z odchodami, która usuwana jest co kilka miesięcy. Taka metoda przechowywania obornika ogranicza straty masy nawozu i azotu, jednak nie jest zalecana ze względu na pogorszenie warunków sanitarnych w budynkach inwentarskich.

Druga metoda wytwarzania i przechowywania obornika polega na systematycznym (1–2 razy dziennie) usuwaniu mieszaniny odchodów i ściółki z obór, chlewni i stajni. Taka mieszanina usuwana jest na zewnątrz na płytę obornikową (gnojownię), gdzie przechodzi proces fermentacji, z którego powstaje obornik. Płyta obornikowa musi być wyposażona w utwardzoną i nieprzepuszczalną płytę ze spadkiem oraz instalację, która odprowadza odciek do szczelnego zbiornika.

W trakcie przechowywania obornika największym przemianom ulegają związki węgla i azotu. Stosunek tych pierwiastków w świeżym oborniku wynosi C:N=30:1, a po przefermentowaniu 20-15:1.

z18316488IE,Obornik-zlozony-na-pryzmie-jest-poddawany-dzialani

 

Terminy

Zasady stosowania nawozów naturalnych określa Ustawa z 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2007 r. poz. 1033, art. 17.3). Zgodnie z tą ustawą nawozy naturalne, w tym obornik, należy stosować od 1 marca do 30 listopada. Zastosowana w ciągu roku dawka nawozu naturalnego nie może przekraczać więcej niż 170 kg N/ha w czystym składniku.

Obornik można stosować w trzech terminach agrotechniczno-kalendarzowych. Bardzo dobry termin, który zapewnia długi okres potrzebny do rozkładu obornika i umożliwia jego efektywne działanie w okresie wiosennej wegetacji, przypada latem (po zbiorze zbóż) oraz w okresie późnego lata (wrzesień). Przy późniejszym terminie zastosowania obornika może dochodzić do dużych strat azotu amonowego, które są powodowane przez niekorzystne warunki pogodowe, np. częste występowanie wysokich temperatur powietrza. W związku z tym obornik należy stosować przy pochmurnej pogodzie, a po jego rozrzuceniu na glebę trzeba wykonać orkę.

Dobry termin zastosowania obornika przypada przed orką zimową. Zapewnione są wtedy dobre warunki pogodowe, do których należą niskie temperatury i duża wilgotność powietrza. Czasem gleba może być zbyt mokra i wtedy rozrzucenie obornika prowadzi do zniszczenia jej struktury. W związku z tym należy go stosować tylko na glebach powierzchniowo suchych.

Dobrym terminem jest stosowanie obornika przed sadzeniem ziemniaków lub siewem kukurydzy. Niestety wtedy niskie temperatury powietrza oraz lekko wilgotna gleba nie zapewniają korzystnych warunków. W tym terminie obornik należy rozrzucać na gleby suche, a następnie wykonywać natychmiastową orkę.

obornik_766281

 

Stosowanie

Należy pamiętać, że zbyt głębokie przyorywanie obornika utrudnia jego rozkład, zaś zbyt płytkie przyspiesza. Na glebach ciężkich obornik trzeba przyorywać na głębokość 12–16 cm, a na lekkich na 18–20 cm. Do znacznych strat azotu prowadzi pozostawianie obornika na polu bez przyorania, w związku z tym trzeba jak najszybciej wymieszać go z glebą. Ważne jest też, aby stosować go równomiernie na całej powierzchni pola.

Obornik można stosować jesienią pod rośliny jare, a następnie przyorać za pomocą płytkiej orki. Stosuje się go przeważnie co 4 lata, pod buraki, ziemniaki, kukurydzę, kapustę i marchew pastewną. Rzadziej wykorzystywany jest w nawożeniu rzepaku. Czasem obornik przyorywa się na wiosnę i wtedy na polu można sadzić późne odmiany ziemniaków, kukurydzę silosową czy mieszanki roślin przeznaczone na zieloną masę.

Optymalna dawka obornika pod buraki cukrowe i pastewne wynosi 30–40 t/ha, pod ziemniaki, kukurydzę na silos i kapustę pastewną 25–30 t/ha, a pod ziemniaki na sadzeniaki, kukurydzę na ziarno oraz marchew pastewną – 20–25 t/ha.

Obornik jest dobrym nawozem naturalnym wykorzystywanym na trwałych użytkach zielonych, ponieważ zwiększa on efektywność nawożenia mineralnego i zapewnia lepsze plonowanie roślin. Jego przeciętne dawki na takich użytkach powinny wynosić 20–40 t/ha raz na 2–4 lata. Większe dawki należy stosować na glebach słabych, które mają zdegradowaną darń.

Obornik wykazuje działanie następcze, co oznacza, że wpływa pozytywnie na plon roślin uprawianych w następnych latach po jego zastosowaniu. W pierwszym roku po rozrzuceniu obornika na polu przez rośliny wykorzystywane jest 30–40% azotu, 20–25% fosforu i 50%. Wykorzystanie azotu oraz fosforu w drugim i trzecim roku wynosi 30–40%, zaś fosforu w ciągu dwóch lat wynosi około 30%, a przez 4 lata nawet 65%. Przykładowo, jeżeli do gleby wraz z obornikiem zostanie wprowadzone 170 kg azotu, to w pierwszym roku użytkowania jest dostępne dla roślin ok. 51 kg azotu, a w przypadku innych makroskładników, przyswajane przez rośliny jest 25% fosforu i ok. 70–75% potasu.

Obornik rozrzuca się na polu za pomocą roztrząsaczy lub przyczep z adapterem z różną ilością bębnów roztrząsających.

Dawki

W celu określenia odpowiednich dawek obornika należy wykorzystać równoważnik nawozowy. Umożliwia to porównanie tego nawozu naturalnego z nawozami mineralnymi. Równoważnik nawozowy wskazuje, jakie ilości nawozu mineralnego odpowiadają ilościom składnika dostarczonego do gleby wraz z obornikiem. Dla azotu ta wartość wynosi 0,3, a dla potasu i fosforu – 1.

Przykładowo, jeżeli został zastosowany obornik trzody chlewnej w dawce 24 t/ha, to do gleby zostało dostarczone ok. 170 kg N, 169 kg P2O5 oraz 144 kg K2O, a co za tym idzie 51 kg N, 42 kg P2O5 i 108 kg K2O będzie dostępne dla roślin w pierwszym roku. W przeliczeniu na równoważniki nawozowe odpowiada to dostarczeniu przez nawozy mineralne do gleby 51 kg N, 168 kg P2O5 i 144 kg K2O. Po porównaniu tych wartości nawozowych można stwierdzić, że podobne działanie miałoby zastosowanie 150 kg saletry amonowej (35% N), 365 kg superfosfatu potrójnego (46% P2O5) i 240 kg soli potasowej (60% K2O).

Autor: mgr inż. Kinga Borek

 

Bibliografia:

  1. Ciesielska A., Niemczyk H., Radecki A., Suwara I., Wysmułek A., „Nawozy naturalne i organiczne”, (w:) „Podstawy rolnictwa”, Wyd. REA, Warszawa 2008 r., str. 69–71
  2. Czerwiński Z., Gawrońska-Kulesza A., Lenart S., Sosulski T., Wysmułek A., „Nawozy naturalne i organiczne”, (w:) „Produkcja roślinna. Część I”, Wyd. REA, Warszawa 2010 r., str. 167–169
  3. Domański P., Grzebisz W., Wolny S., „Nawozy naturalne”, (w:) „Produkcja roślinna – czynniki produkcji roślinnej. Cz. II”, Wyd. II, Hortpress, Warszawa 2012 r., str. 108–119
  4. Frąckowiak-Pawlak K., „Naturalnie, że na pole”, „Tygodnik Rolniczy”, nr 5, Poznań 2011 r., str. 24–25
  5. Frąckowiak-Pawlak K., „Obornik (bez)cenny”, „Tygodnik Rolniczy”, nr 38, Poznań 2011 r., str. 31–32
  6. Grzebisz W., „Stosowanie nawozów gospodarskich (naturalnych)”, (w:) „Produkcja roślinna – technologie produkcji roślinnej. Cz. III”, Wyd. II, Hortpress, Warszawa 2012 r., str. 448
  7. Łoginow W., Starck J., „Obornik”, (w:) „Podstawy produkcji roślinnej”, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1999 r., str. 244–249
  8. Waligóra R., „Nawozami plon żyje”, Biblioteczka Tygodnika Rolniczego, 16.03.2012 r., str. 24–26

 

źródło: http://www.rynek-rolny.pl/artykul/nawozenie-obornikiem-poznaj-najwazniejsze-zasady-i-terminy.html

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s